Soneti o Tisi, moruni i šutnji

 

Soneti o Tisi, moruni i šutnji

U današnjem književnom prilogu donosimo izbor iz poezije Milovana Mikovića (1947–2021), jednog od najznačajnijih kulturnih stvaralaca našeg grada, pesnika, esejiste, romanopisca, antologičara, urednika i dugogodišnjeg kulturnog poslenika.

Rođen u Subotici 1947. godine, Miković je svoj profesionalni i stvaralački vek vezao za grad u kojem je odrastao i delovao. Bio je jedan od osnivača Radio Subotice, novinar, urednik i glavni i odgovorni urednik programa, potom urednik književnog časopisa „Rukovet“ i izdavačke delatnosti „Subotičkih novina“, kao i njihov dugogodišnji direktor. Nakon toga bio je glavni urednik časopisa „Klasje naših ravni“, a od 2005. godine do odlaska u penziju urednik izdavačke delatnosti novinsko-izdavačke ustanove „Hrvatska riječ“.

Tokom više od tri decenije književnog rada objavio je dvadeset jednu knjigu poezije, eseja, romana, antologija i razgovora. Među njima se izdvajaju zbirke pesama „Ispitivanje izdaje“, „Nered“, „Praznina“, „Koreni stvari“, „Jedenje srca žive zveri“ i „Prašina porodičnog srebra“, kao i romani „Odlazak negde“, „Nokturno“ i „Potopljeno ušće“. Njegovo stvaralaštvo ostavilo je značajan trag u savremenoj književnosti i kulturi, a posebno u književnom životu Subotice i severne Bačke.

Pred čitaocima su danas tri soneta iz ciklusa objavljenog u časopisu „Rukovet“ 1997. godine: „Sonet o Tisi“, „Sonet o izgladnjeloj moruni“ i „Sonet o šutnji“. U njima se prepliću pejzaž i mit, istorija i svakodnevica, stvarajući osoben pesnički svet u kojem reka Tisa postaje simbol pamćenja, trajanja i identiteta.

Sonetni triptih Milovana Mikovića:

SONET O TISI

nekoć u karpatima izgubljen pramen zlatne vune
postaje blatnjav plavi bašte kanjiški grad-vrt
usput zeleno dlićkavi trag kljukane guske-smrt
povrjeđuje dame banjski se gosti zgroze i bune

tu gustim tiskim muljem skrit ničeov bog trune
u azurno sukno pjesničkim obrtom tkan je satrt
gdje sin ispunjen duhom njegovim od ljudi odrt
duž prašnog raskrižja visi iz bodljikave krune

(iz nje se roji tiskih leptirica voden-cvijet)
sa sotonom se zaigravaju venu na riječnoj bini
u njenoj će struji skončat svadbeni smrtni-let

utom zakonoznalac učen stiže ovdašnjoj tazbini
(dok mu i poljubac jurodive ne zatrese skelet)
slučaj će potanko razjasnit toj poetry jazbini

SONET O IZGLADNJELOJ MORUNI

slučaj će potanko razjasnit toj poetry jazbini
u tomu logu isto dršću mladci i ostarjeli vuci
bježeć od početka i svršetka jednako su u muci
ondje odsvakud skupljeni pjesnici plameno fini

kad im konjak iz ždrijela sune tad postaju ini
po kanjiškim perivojima trunu im sad slavoluci
dok ih duž rijeke snose nebesnih pjesama zvuci
između devet korova andeoskih postaju kerubini

u rafinadi im se lagano tanji i nestaje tijelo
iz tise u dunav kad tonu da ih ne motre morune
možda bi te radije njino cirozom uvećano djelo

kada vjetar u kruni skrit sa muljnog dna puhne
dižuć tiski cvjetni prah presahnut će to vrelo
nekoć u karpatima izgubljen pramen zlatne vune

SONET O ŠUTNJI

(dok mu i poljubac jurodive ne zatrese skelet)
lijena valja se pjanih banjskih gostiju vriska
u kapljama gustog znoja cijeli se svemir tiska
čovjek se neki u čaši priprema na špiritni let

s jatom polarnih gusaka iznad mrzle vode sniti
među kliktavim svijetom tuđih dugovratih riječi
ni beznadni zvjezdani sjaj neće da ga spriječi
o baš ovdje gdje je neoprostivo drugačiji biti

a rijeka u granju u paukovoj mreži blista hodi
najbolja je šutnja u pospanoj kanjiškoj tišini
tu se jutrom iz nje i kapi kiše blagoslov rodi

tad umornima od laži tiski cvijete lance skini
a nadležni za krletke i čudna zbivanja na vodi
slučaj će potanko razjasniti toj poetry jazbini

pripremio: Borivoj Vujić