Tekstovi i poezija

 „Mi smo poput sanjara koji sanja, a zatim živi unutar sna. Ali ko je sanjar?“  Ova rečenica naizgled deluje kao poetska igra, ali u svojoj suštini otvara jedno od najdubljih pitanja koje čovek može postaviti: šta je priroda stvarnosti i gde se nalazi izvor našeg iskustva? Iako je savremenoj publici postala prepoznatljiva kroz rad Dejvida Linča , posebno u seriji Tvin Piks , njeni koreni sežu duboko u drevnu filozofsku tradiciju.  Misao potiče iz Upanišada, jednih od najstarijih i najuticajnijih tekstova indijske filozofije, u kojima se stvarnost opisuje kao nalik snu koji svest sama stvara i potom u njemu učestvuje. U tom susretu savremenog umetničkog izraza i drevne metafizike, pitanje „ko je sanjar?“ postaje filozofski izazov koji dovodi u pitanje granice između posmatrača i sveta koji posmatra. Na prvi pogled, čini se prirodnim odgovoriti da je sanjar - um. Naša svest neprestano oblikuje svet oko nas: filtrira informacije, tumači događaje i gradi narativ o „meni...

Ovih dana mediji i društvene mreže preplavljeni su fotografijama nastalim tokom misije Artemis II. Ona je ponovo usmerila pažnju javnosti ka Mesecu, nakon objavljivanja novih snimaka i podataka o njegovoj površini. Ovi vizuelni materijali izazvali su veliko interesovanje, ali su istovremeno otvorili prostor za učestale pogrešne interpretacije u široj javnosti. Među najčešćim zabludama jeste verovanje da "tamna strana Meseca" predstavlja region koji nikada ne prima Sunčevu svetlost, kao i nerazumevanje razloga zbog kojih sa Zemlje uvek vidimo samo jednu njegovu hemisferu. Upravo ovakva tumačenja, koja se često šire putem medija i društvenih mreža bez adekvatnog naučnog konteksta, ukazuju na potrebu za jasnim objašnjenjem osnovnih principa koji upravljaju kretanjem Meseca . Ovaj tekst ima za cilj da, oslanjajući se na savremena saznanja iz oblasti nebeske mehanike i planetarnih nauka, objasni fenomen plimnog zaključavanja i razjasni zbog čega posmatrači sa Zemlje imaju ograniče...

  Jedan od značajnih fenomena u istoriji zapadne kulture jeste činjenica da je jevrejski narod tokom različitih istorijskih perioda često bio predstavljan kao simbolički ili mitski element u kulturnim narativima. U mnogim evropskim tradicijama Jevreji su se pojavljivali kao figure kroz koje su se izražavale religijske ideje ili šire istorijske interpretacije. Likovi u mitovima često imaju simboličku funkciju i mogu predstavljati određene kolektivne predstave. U tom smislu, u evropskoj književnosti i folkloru razvijen je niz narativa u kojima Jevreji imaju posebnu simboličku ulogu. Jedan od najpoznatijih među njima jeste legenda o Lutajućem Jevrejinu , motiv koji se pojavio u srednjovekovnoj hrišćanskoj tradiciji i kasnije se proširio kroz književnost, teologiju i narodna predanja. slika: Gistav Dore Jedan od najranijih zapisa legende o Lutajućem Jevrejinu nalazi se u srednjovekovnim hronikama, naročito kod engleskog hroničara ( Metju Paris iz XIII veka), koji pominje (lik pozna...

Godinu dana nakon smrti Ota Tolnaija (1940–2025), podsećamo se njegovog stvaralaštva kroz jedan autopoetički esej u kojem govori o sebi, kroz slike, asocijacije i ličnu poetiku. *** "Zovem se Oto Tolnai. Međutim, i već tu počinju problemi, a s njima počinje i poezija. Moje pravo prezime je Kračun (rumunski; naime, jedna grana mojih predaka je, po svemu sudeći, rumunskog porekla: crăciun - Božić; mađarski: karácsony); moj deda prezivao se kao i najveći slikar srpskog baroka: Todor Kračun -Teodor Kračun (slikar je, kasnije, promenio prezime u Kračunović). Proučavam njegovo slikarsko delo, s obzirom na to da sam i likovni kritičar, pišem o njegovim slikama, ikonostasima, kao da ih je naslikao moj deda, mesarski majstor iz Kanjiže. Ne moram, dakle, posebno da naglašavam da je, samim tim, ovo moje slikarstvo blisko delima onih majstora koji su, poput Rembranta, Goje, Sutina i Bekona, slikali raspolućene volove, volujske krucifikse, ošurene ćurke. I, razume se, delima njihovih učenika: ...

Ponašanje i političko delovanje Donalda Trumpa predstavljaju kompleksan fenomen savremene političke scene. Posebno je interesantna analiza neusklađenosti između njegovih predizbornih obećanja i konkretne politike sprovedene tokom mandata. U predizbornoj kampanji 2016. godine, Tramp je izgradio imidž političkog autsajdera, obećavajući radikalni raskid sa establišmentom. Njegova retorika bila je snažno usmerena na zaštitu američkih radnika, smanjenje spoljnopolitičkih intervencija i redefinisanje trgovinskih sporazuma koje je opisivao kao štetne po nacionalne interese. Međutim, nakon preuzimanja funkcije, uočljive su brojne kontradikcije između najava i konkretnih poteza. Jedan od ključnih primera odnosi se na trgovinsku politiku. Iako je Tramp kritikovao globalizaciju i obećavao povratak proizvodnje u Sjedinjene Američke Države, njegova administracija je, uprkos uvođenju carina, nastavila da funkcioniše unutar globalnog ekonomskog sistema bez fundamentalne promene njegove strukture. I...

Grčka mitologija obiluje pričama koje povezuju ljubav, umetnost i odnos između ljudi i bogova. Jedan od zanimljivih mitoloških likova je Galateja, koja se pojavljuje u dve različite mitološke tradicije. U jednoj priči Galateja je statua koju je stvorio kipar Pigmalion i koju boginja Afrodita oživljava, dok je u drugoj Galateja morska nimfa – Nereida, u koju se zaljubljuje kiklop Polifem. Iako ove dve priče imaju različite zaplete i značenja, obe govore o snazi ljubavi i o granicama između idealnog i stvarnog. Prva verzija mita vezana je za kipara Pigmaliona sa Kipra. Prema predanju, Pigmalion je bio izuzetno vešt umetnik, ali razočaran ženama svoga vremena, koje je smatrao nesavršenim. Zbog toga je odlučio da sam stvori ideal žene kakav je zamišljao. Od slonovače je isklesao statuu izuzetne lepote, toliko savršenu da je izgledala kao živo biće. Vremenom se Pigmalion zaljubio u sopstveno delo. Donosio je statui poklone, ukrašavao je nakitom i odećom i prema njoj se odnosio kao prema pra...